Ngày Quốc tế Lao động 1/5: Từ truyền thống đấu tranh đến lựa chọn cống hiến trong thời đại mới

Nếu trước đây, người lao động bước vào lịch sử bằng những cuộc đấu tranh giành quyền được làm việc, thì hôm nay, khi những quyền cơ bản đã được xác lập, câu hỏi còn lại không phải là làm bao nhiêu, mà là làm vì điều gì.

Tròn 140 năm kể từ cuộc đấu tranh của công nhân Chicago năm 1886 - trong bối cảnh cách mạng công nghiệp khiến người lao động phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt với thời gian kéo dài và quyền lợi không được bảo đảm - yêu cầu “8 giờ làm việc, 8 giờ nghỉ ngơi, 8 giờ học tập” đã trở thành bước ngoặt quan trọng, không chỉ thúc đẩy phong trào đấu tranh của người lao động mà còn làm thay đổi nhận thức về lao động như một quyền cơ bản của con người. Từ đó, phong trào công nhân dần lan rộng, dẫn tới quyết định của Quốc tế II năm 1889 lấy ngày 1/5 làm ngày đoàn kết của giai cấp công nhân toàn thế giới, qua đó khẳng định một giá trị xuyên suốt: lao động phải gắn với con người và những điều kiện sống xứng đáng.

Ở Việt Nam, tinh thần 1/5 không dừng lại ở việc tiếp nhận, mà được đặt trong một bối cảnh lớn hơn - hành trình cách mạng của dân tộc. Từ những năm 1920, các cuộc đấu tranh của công nhân tại Chợ Lớn, Nam Định, Ba Son… đã đánh dấu bước chuyển từ tự phát sang tự giác, mở đường cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930 và xác lập vai trò nòng cốt của giai cấp công nhân trong cách mạng. Sau khi đất nước giành độc lập, ngày 18/02/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 56 quy định người lao động được nghỉ làm việc hưởng lương vào ngày 1/5, không chỉ mang ý nghĩa pháp lý, mà còn khẳng định vị trí trung tâm của con người trong sự nghiệp xây dựng đất nước.

Từ nền tảng đó, lao động ở Việt Nam không chỉ dừng lại ở sinh kế, mà luôn được gắn liền với lý tưởng và trách nhiệm. Và cũng từ đó, cách nhìn về lao động trong bối cảnh hiện nay cũng đang có những chuyển dịch rõ rệt.

Khi lao động không còn là câu chuyện cá nhân

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số, khi công nghệ đang thay đổi cách con người làm việc, giá trị của lao động không còn nằm ở số lượng hay tốc độ, mà ở khả năng tạo ra giá trị và đóng góp cho xã hội. Đặc biệt với môi trường đào tạo, sự chuyển dịch này được thể hiện rõ qua cách tiếp cận giáo dục gắn với thực tiễn.

TS. Vũ Việt Thắng - Phó trưởng Phòng Đào tạo, Đại học Công nghiệp Hà Nội

TS. Vũ Việt Thắng - Phó trưởng Phòng Đào tạo, Đại học Công nghiệp Hà Nội chia sẻ: “Chúng tôi không chỉ đào tạo người học biết làm việc, mà hướng tới việc giúp người học hiểu vì sao mình làm công việc đó và công việc ấy đóng góp gì cho xã hội. Khi trả lời được câu hỏi này, người học khi bước vào thị trường lao động sẽ không dừng lại ở việc hoàn thành nhiệm vụ được giao, mà chủ động tìm cách làm tốt hơn và tạo ra giá trị lớn hơn.”

Khi người trẻ không chỉ làm việc, mà lựa chọn cống hiến

Không chỉ trong định hướng đào tạo, sự thay đổi này còn được thể hiện cụ thể qua những dự án của người học.

Đỗ Thị Hà – Đội trưởng đội thi HautoML, sinh viên lớp Phân tích dữ liệu kinh doanh 1 Khoá 18 (HaUI).

Tham gia phát triển nền tảng HAutoML - dự án giành giải Khuyến khích tại vòng Chung kết SV.STARTUP lần thứ VIII, Đỗ Thị Hà, sinh viên ngành Phân tích dữ liệu kinh doanh, Đội trưởng nhóm nghiên cứu OptiVisionLab (Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo, Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, HaUI), chia sẻ: “Khi làm HAutoML, tụi em không chỉ nghĩ đến việc hoàn thành một sản phẩm công nghệ, mà quan trọng hơn là làm sao để nó có thể giúp được nhiều người hơn, đặc biệt là những người không có nền tảng kỹ thuật vẫn có thể tiếp cận AI. Tụi em nghĩ rằng nếu sản phẩm mình làm ra có ích cho xã hội thì đó mới là giá trị lớn nhất.”

Có thể thấy trong nền công nghiệp mới, người trẻ cũng đã thay đổi cách nghĩ về lao động: không chỉ làm để hoàn thành, mà làm để tạo ra giá trị có ích. Khi câu hỏi “làm gì” được thay bằng “làm để làm gì”, bản thân lao động cũng được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với trách nhiệm xã hội.

Xây dựng người lao động trong thời đại mới

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng đặt ra yêu cầu xây dựng giai cấp công nhân vững mạnh, hiện đại, không chỉ phục vụ phát triển kinh tế mà còn gắn với mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động. Các chính sách về lao động, việc làm, đào tạo nghề, an toàn lao động ngày càng được hoàn thiện, cùng với các phong trào thi đua góp phần hình thành tác phong công nghiệp, tinh thần kỷ luật và ý thức trách nhiệm.

Cùng với xu hướng đó, mô hình đào tạo gắn với thực tiễn, tăng cường nghiên cứu ứng dụng và sự tham gia của người học vào các bài toán của doanh nghiệp đang dần trở thành hướng đi chung, trong đó Đại học Công nghiệp Hà Nội là một trong những đơn vị triển khai theo hướng này, góp phần hình thành năng lực và ý thức cống hiến ngay từ quá trình đào tạo.

Ngày Quốc tế Lao động 1/5 không chỉ là dịp nhìn lại truyền thống, mà còn là lời nhắc về trách nhiệm trong hiện tại. Trong một thế giới chuyển động nhanh, giá trị của lao động không còn được đo bằng thời gian, mà bằng những đóng góp thực chất.

Lao động hôm nay không chỉ là làm việc, mà là lựa chọn cống hiến - tận tâm, tận lực, tận hiến vì Đảng, vì đất nước, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân.