[daidoanket] Rút ngắn khoảng cách giữa học và làm

Sinh viên tham gia Ngày hội việc làm HaUI 2026. Ảnh: HaUI.

Xu hướng rõ nét trong giáo dục đại học (ĐH) hiện nay là chuyển từ đào tạo theo khung chương trình truyền thống sang đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Tại nhiều cơ sở đào tạo, doanh nghiệp không còn chỉ đóng vai trò tuyển dụng mà đã tham gia sâu vào quá trình xây dựng chương trình, góp ý chuẩn đầu ra và đồng hành trong đào tạo.

Đào tạo đại học phải theo sát thực tiễn

Tại Trường ĐH Kinh tế (ĐH Quốc gia Hà Nội), việc ký kết hợp tác với nhiều doanh nghiệp lớn như IC, DKNEC, Đất Việt, MiSa, Sen Vàng… được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng cao tính ứng dụng của chương trình đào tạo. Theo đó, nội dung giảng dạy không chỉ tập trung vào kiến thức chuyên môn mà còn bổ sung các kỹ năng thực tiễn như ứng dụng dữ liệu, quản trị doanh nghiệp, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề.

Tương tự, tại Trường Cơ khí – Ô tô (ĐH Công nghiệp Hà Nội), các doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào hội đồng cố vấn chương trình đào tạo, góp ý từ cấu trúc học phần đến chuẩn đầu ra. PGS.TS Nguyễn Anh Tú – Phó Hiệu trưởng Trường Cơ khí – Ô tô cho biết, doanh nghiệp đã đồng hành cùng nhà trường trong suốt quá trình từ thiết kế, phát triển chương trình, tổ chức đào tạo đến tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp. Điều này giúp chương trình luôn được cập nhật theo xu hướng công nghệ và nhu cầu nhân lực của thị trường.

Trường ĐH Ngoại thương (FTU) vừa ký kết thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 - 2030 với Công ty cổ phần Tập đoàn VNG (VNG Group) với nhiều chương trình hợp tác toàn diện như chuỗi tọa đàm định hướng nghề nghiệp, tham quan doanh nghiệp, chương trình thực tập từ sớm có hỗ trợ tài chính, ngày hội việc làm và tư vấn nghề nghiệp… Đặc biệt, sẽ phát triển các học phần có sự tham gia của doanh nghiệp nhằm giúp chương trình giảng dạy tiệm cận hơn với nhu cầu thực tế, đồng thời rút ngắn khoảng cách giữa kiến thức trên giảng đường và yêu cầu công việc.

Hiện các chương trình như Ngày hội việc làm được tổ chức thường xuyên tại nhiều trường ĐH đã trở thành cầu nối quan trọng giữa sinh viên và thị trường lao động. Thông qua các hoạt động này, sinh viên không chỉ tìm kiếm việc làm mà còn hiểu rõ hơn yêu cầu của nhà tuyển dụng, từ đó điều chỉnh kế hoạch học tập và rèn luyện kỹ năng.

Đào tạo phải thích ứng

Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân cốt lõi thúc đẩy xu hướng gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp là sự “lệch pha” kéo dài giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Trong khi doanh nghiệp ngày càng cần nguồn nhân lực có thể làm việc ngay, nhiều sinh viên sau khi tốt nghiệp vẫn thiếu kỹ năng thực hành và trải nghiệm thực tế.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu đối với người lao động không chỉ dừng lại ở kiến thức chuyên môn mà còn bao gồm kỹ năng mềm, khả năng thích ứng linh hoạt và tư duy đổi mới. Điều này đặt ra áp lực buộc các cơ sở đào tạo phải thay đổi cách tiếp cận, trong đó việc tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trở thành một giải pháp mang tính tất yếu.

Thực tiễn thị trường lao động cũng cho thấy những chuyển dịch rõ nét. Theo ông Nguyễn Bảo Long – Quản lý dự án phát triển nguồn nhân lực tại các tỉnh, thành phố của TopCV Việt Nam – dựa trên dữ liệu từ hơn 10 triệu ứng viên và khoảng 200.000 doanh nghiệp, nhu cầu tuyển dụng đang có sự phân hóa mạnh giữa các nhóm ngành. Cụ thể, lĩnh vực sản xuất ghi nhận mức tăng trưởng tuyển dụng đáng kể khi khoảng 68% doanh nghiệp mở rộng quy mô. Trong đó, có tới một phần ba doanh nghiệp tăng mạnh với hàng trăm đến hàng nghìn vị trí, trải dài từ lao động phổ thông đến nhân sự kỹ thuật và văn phòng.

Trong khi đó, các ngành dịch vụ, tài chính và công nghệ lại có xu hướng chững lại. Doanh nghiệp chủ yếu ưu tiên tuyển dụng các vị trí trực tiếp tạo ra doanh thu như kinh doanh, marketing, thương mại điện tử, còn các vị trí hậu cần chủ yếu tuyển thay thế hoặc cắt giảm.

Chính những biến động này càng cho thấy tầm quan trọng của việc gắn kết đào tạo với thực tiễn. Thông qua các chương trình hợp tác với doanh nghiệp, sinh viên không còn phải chờ đến khi tốt nghiệp mới định hình nghề nghiệp, mà có thể trải nghiệm nhiều vị trí công việc khác nhau ngay trong quá trình học. Việc tiếp cận môi trường làm việc từ sớm giúp các em hiểu rõ năng lực bản thân, điều chỉnh định hướng kịp thời, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng trước những thay đổi nhanh chóng của thị trường lao động.

Thu Hương

Nguồn: Báo Đại Đoàn Kết