Ngành Trí tuệ nhân tạo – Cơ hội học tập và nghề nghiệp trong kỷ nguyên công nghệ số

TS. Đặng Trọng Hợp, TS. Trần Hùng Cường

Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Công nghiệp Hà Nội

1. Trí tuệ nhân tạo – Công nghệ đang thay đổi thế giới

Trong những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI) đã trở thành một trong những công nghệ quan trọng nhất của thế kỷ XXI. Nếu như trước đây AI chủ yếu xuất hiện trong các phòng thí nghiệm nghiên cứu, thì ngày nay công nghệ này đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hàng ngày. Chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp các ứng dụng AI trong nhiều hoạt động khác nhau như gợi ý phim trên các nền tảng giải trí, nhận diện khuôn mặt khi mở khóa điện thoại, trợ lý ảo trên các thiết bị thông minh, hay các hệ thống tự động hỗ trợ khách hàng trong thương mại điện tử.

Không chỉ dừng lại ở các ứng dụng phổ biến, trí tuệ nhân tạo còn đang được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực quan trọng của xã hội. Trong y tế, AI giúp hỗ trợ chẩn đoán bệnh thông qua phân tích hình ảnh y khoa và dữ liệu bệnh án. Trong giao thông, các hệ thống AI được sử dụng để phát triển xe tự lái và tối ưu hóa điều phối giao thông. Trong công nghiệp, AI giúp tự động hóa các dây chuyền sản xuất và dự báo nhu cầu thị trường dựa trên dữ liệu lớn.

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cách con người làm việc, học tập và sáng tạo. Trong nền kinh tế hiện đại, dữ liệu và tri thức đang dần trở thành nguồn lực quan trọng nhất. Trí tuệ nhân tạo chính là công cụ giúp con người khai thác dữ liệu hiệu quả và biến dữ liệu thành tri thức có giá trị phục vụ cho các hoạt động kinh tế – xã hội [1].

Tại Việt Nam, chuyển đổi số đang được xác định là một trong những động lực quan trọng để phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo nhiều nghiên cứu chính sách, chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý và sản xuất mà còn góp phần hình thành các mô hình kinh tế mới dựa trên dữ liệu và công nghệ số [2]. Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo được xem là một trong những công nghệ cốt lõi của kỷ nguyên số.

Nhận thức được tầm quan trọng của AI, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm nghiên cứu và phát triển AI trong khu vực [3]. Chiến lược này đặc biệt nhấn mạnh vai trò của các trường đại học trong việc đào tạo nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước.

Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng định hướng phát triển các chương trình đào tạo trong lĩnh vực công nghệ số tại các trường đại học, trong đó trí tuệ nhân tạo là một trong những lĩnh vực được ưu tiên phát triển [4]. Điều này mở ra nhiều cơ hội học tập và nghiên cứu cho sinh viên yêu thích khoa học máy tính và công nghệ.

2. Chương trình Cử nhân Trí tuệ nhân tạo tại Đại học Công nghiệp Hà Nội

Trước nhu cầu ngày càng lớn về nguồn nhân lực trí tuệ nhân tạo, Đại học Công nghiệp Hà Nội đã xây dựng và triển khai Chương trình đào tạo Cử nhân Trí tuệ nhân tạo nhằm đáp ứng yêu cầu của xã hội trong thời đại chuyển đổi số.

Chương trình được thiết kế dựa trên định hướng kết hợp giữa kiến thức nền tảng, kỹ năng thực hành và khả năng ứng dụng công nghệ trong thực tế. Mục tiêu của chương trình là đào tạo sinh viên có nền tảng vững chắc về toán học và khoa học máy tính, đồng thời có khả năng nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các hệ thống trí tuệ nhân tạo trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Một điểm quan trọng của chương trình là triết lý giáo dục “học đi đôi với hành”. Điều này có nghĩa là sinh viên không chỉ học kiến thức lý thuyết mà còn được tham gia các hoạt động thực hành, dự án và thực tập tại doanh nghiệp. Thông qua các hoạt động này, sinh viên có thể áp dụng kiến thức đã học để giải quyết các bài toán thực tế, đồng thời tích lũy kinh nghiệm làm việc ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

Hình 1. Sinh viên Trường CNTT & TT tham quan thực tế tại doanh nghiệp

Ngoài ra, chương trình cũng chú trọng phát triển các kỹ năng mềm như làm việc nhóm, giao tiếp, tư duy sáng tạo và khả năng tự học. Đây là những kỹ năng rất quan trọng trong ngành công nghệ, nơi mà kiến thức và công nghệ luôn thay đổi nhanh chóng.

Bên cạnh đó, chương trình đào tạo được xây dựng theo định hướng tiếp cận các chuẩn đào tạo quốc tế và hướng tới đạt kiểm định ABET – một hệ thống kiểm định uy tín trên thế giới đối với các chương trình đào tạo trong lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ (ngành Khoa học máy tính của Trường đã đạt kiểm định ABET năm 2024). Việc hướng tới chuẩn kiểm định góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời mở ra nhiều cơ hội để sinh viên tiếp cận môi trường học tập và làm việc mang tính quốc tế.

3. Sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo sẽ học những gì?

Chương trình đào tạo Cử nhân Trí tuệ nhân tạo được xây dựng theo lộ trình từ cơ bản đến nâng cao, giúp sinh viên từng bước tiếp cận với các công nghệ AI hiện đại.

Trong giai đoạn đầu, sinh viên sẽ được học các môn học nền tảng của khoa học máy tính và toán học. Những môn học này đóng vai trò quan trọng trong việc giúp sinh viên hiểu được nguyên lý hoạt động của các thuật toán và hệ thống máy tính. Các môn học tiêu biểu bao gồm kỹ thuật lập trình, cấu trúc dữ liệu và giải thuật, cơ sở dữ liệu, đại số tuyến tính, giải tích và xác suất thống kê.

Sau khi có nền tảng kiến thức cơ bản, sinh viên sẽ tiếp cận với các môn học chuyên sâu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Các môn học này bao gồm học máy (Machine Learning), học sâu (Deep Learning), thị giác máy tính (Computer Vision), xử lý ngôn ngữ tự nhiên (Natural Language Processing) và khoa học dữ liệu (Data Science).

Hình 2. Sinh viên Trường CNTT & TT tham gia seminar khoa học tại phòng Lab

Thông qua các môn học này, sinh viên sẽ học cách xây dựng các mô hình AI có khả năng nhận dạng hình ảnh, phân tích văn bản, dự đoán xu hướng dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định. Ví dụ, một hệ thống AI có thể được sử dụng để nhận diện khuôn mặt trong hệ thống an ninh, phân loại hình ảnh trong y tế hoặc dự báo nhu cầu sản phẩm trong thương mại điện tử.

Ngoài các học phần lý thuyết, chương trình còn bao gồm các học phần thực hành, dự án nhóm và thực tập doanh nghiệp. Những hoạt động này giúp sinh viên phát triển kỹ năng lập trình, phân tích dữ liệu và thiết kế hệ thống AI trong môi trường thực tế.

Hình 3. Sinh viên Trường CNTT & TT đạt chứng nhận xuất sắc về lĩnh vực AI tại Samsung Inovation Campus năm 2025.

4. Đạo đức AI và trách nhiệm của người làm công nghệ

Bên cạnh những lợi ích to lớn mà AI mang lại, công nghệ này cũng đặt ra nhiều vấn đề cần được quan tâm, chẳng hạn như quyền riêng tư dữ liệu, bảo mật thông tin và sự minh bạch của các thuật toán.

Ví dụ, một hệ thống AI có thể đưa ra các quyết định quan trọng trong lĩnh vực tài chính hoặc y tế. Nếu hệ thống đó được xây dựng dựa trên dữ liệu không đầy đủ hoặc bị thiên lệch, kết quả đưa ra có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người sử dụng.

Chính vì vậy, trong quá trình đào tạo, sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo cũng được trang bị kiến thức về đạo đức công nghệ và trách nhiệm xã hội. Điều này giúp sinh viên hiểu rằng việc phát triển AI không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan đến các giá trị đạo đức và lợi ích của cộng đồng.

Một hệ thống AI tốt không chỉ cần chính xác và hiệu quả, mà còn phải minh bạch, công bằng và đáng tin cậy. Đây cũng là xu hướng chung của thế giới trong việc phát triển AI có trách nhiệm.

5. Cơ hội nghề nghiệp rộng mở cho sinh viên AI

Một trong những lý do khiến ngành trí tuệ nhân tạo trở nên hấp dẫn đối với sinh viên là cơ hội nghề nghiệp rất rộng mở. Hiện nay, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực AI đang tăng nhanh trên toàn thế giới cũng như tại Việt Nam.

Sau khi tốt nghiệp chương trình Cử nhân Trí tuệ nhân tạo, sinh viên có thể làm việc ở nhiều vị trí khác nhau như:

• Kỹ sư trí tuệ nhân tạo (AI Engineer)
• Kỹ sư học máy (Machine Learning Engineer)
• Chuyên gia khoa học dữ liệu (Data Scientist)
• Kỹ sư thị giác máy tính
• Kỹ sư xử lý ngôn ngữ tự nhiên
• Nhà phát triển hệ thống thông minh

Những công việc này có thể xuất hiện trong nhiều lĩnh vực khác nhau như công nghệ thông tin, thương mại điện tử, tài chính – ngân hàng, sản xuất công nghiệp, y tế, giáo dục hoặc các công ty công nghệ.

Ngoài ra, sinh viên cũng có thể tiếp tục học lên bậc cao hơn như thạc sĩ hoặc tiến sĩ trong lĩnh vực khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo hoặc khoa học dữ liệu. Đây là con đường phù hợp với những sinh viên yêu thích nghiên cứu và muốn tham gia phát triển các công nghệ mới.

6. Lựa chọn ngành Trí tuệ nhân tạo – Bước vào tương lai công nghệ

Trí tuệ nhân tạo đang mở ra một kỷ nguyên mới của khoa học và công nghệ. Trong kỷ nguyên đó, những người có khả năng hiểu và phát triển các hệ thống AI sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra các sản phẩm và dịch vụ mới.

Đối với các bạn sinh viên yêu thích công nghệ, thích khám phá những điều mới và mong muốn tham gia vào quá trình đổi mới sáng tạo, ngành Trí tuệ nhân tạo là một lựa chọn đầy tiềm năng. Chương trình Cử nhân Trí tuệ nhân tạo tại Đại học Công nghiệp Hà Nội được xây dựng nhằm giúp sinh viên trang bị kiến thức vững chắc, kỹ năng thực hành và tư duy sáng tạo để thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.

Hình 4. Đội HaUI_Submission xuất sắc đạt giải ba cuộc thi OlpAI’25

Với nền tảng đó, sinh viên không chỉ có cơ hội phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực công nghệ mà còn có thể đóng góp vào quá trình xây dựng nền kinh tế số và xã hội số của Việt Nam trong tương lai.

Tài liệu tham khảo
[1] TS. Nguyễn Tri Thức. (2024). Kỷ nguyên số – Bối cảnh và cơ hội cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Tạp chí Cộng sản.
[2] GS.TS Tô Lâm. (2024). Chuyển đổi số – động lực quan trọng phát triển lực lượng sản xuất, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Tạp chí Cộng sản.
[3] Bộ Khoa học và Công nghệ. (2021). Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đến năm 2030. Chính phủ Việt Nam.
[4] Bộ Giáo dục và Đào tạo. (2022). Định hướng phát triển các chương trình đào tạo lĩnh vực công nghệ số trong giáo dục đại học. Hà Nội.