Những điểm mới về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức theo Nghị định số 259/2026/NĐ-CP

Ngày 30/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 259/2026/NĐ-CP quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2026. Nghị định ra đời đã thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng, đồng bộ với Luật Viên chức số 129/2025/QH15, mang đến nhiều thay đổi quan trọng, có tính đột phá nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức, tăng cường phân cấp, tự chủ cho đơn vị sự nghiệp công lập và siết chặt kỷ luật, kỷ cương.

Sự cần thiết và bối cảnh ban hành Nghị định 259/2026/NĐ-CP

Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại và nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, công tác quản lý viên chức luôn là một nhiệm vụ trọng tâm. Việc ban hành Nghị định số 259/2026/NĐ-CP (sau đây gọi tắt là Nghị định 259) thay thế cho các quy định trước đây (như Nghị định 115/2020/NĐ-CP, Nghị định 85/2023/NĐ-CP, Nghị định 101/2017/NĐ-CP) là một yêu cầu tất yếu, xuất phát từ các lý do chính sau:

Thứ nhất, nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối mới của Đảng về quản lý, phát triển đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong giai đoạn mới.

Thứ hai, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật sau khi Luật Viên chức số 129/2025/QH15 được ban hành với nhiều nội dung sửa đổi, bổ sung.

Thứ ba, khắc phục những vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn công tác tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, giao quyền tự chủ mạnh mẽ hơn cho các đơn vị sự nghiệp công lập.

Những điểm mới nổi bật trong công tác tuyển dụng viên chức

Nghị định 259 đã có những điều chỉnh quan trọng trong công tác tuyển dụng, hướng tới mục tiêu thu hút người có tài năng, lựa chọn đúng người, đúng việc và tăng cường tính chủ động cho đơn vị.

Phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền tuyển dụng

Một trong những điểm mới mang tính đột phá nhất là việc phân cấp thẩm quyền tuyển dụng dựa trên mức độ tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập (Điều 3). Cụ thể:

- Đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư (nhóm 1) và đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên (nhóm 2) được giao toàn quyền tự chủ trong việc tuyển dụng viên chức.

- Đối với đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên (nhóm 3) và đơn vị do nhà nước bảo đảm chi thường xuyên (nhóm 4), cơ quan quản lý cấp trên sẽ thực hiện việc tuyển dụng theo phân cấp.

Quy định này không chỉ giảm bớt thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cho các đơn vị có mức độ tự chủ cao mà còn đề cao trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị trong việc xây dựng và phát triển nguồn nhân lực của mình.

Đổi mới về hình thức và nội dung thi tuyển

Nghị định 259 tiếp tục quy định thi tuyển viên chức qua 02 vòng nhưng có sự điều chỉnh linh hoạt hơn (Điều 11).

- Vòng 1 (Kiểm tra kiến thức chung): Thực hiện thi trắc nghiệm trên máy tính để tăng tính khách quan, minh bạch và rút ngắn thời gian. Thí sinh trả lời đúng từ 50% số câu hỏi trở lên ở mỗi phần thi là đủ điều kiện dự thi vòng 2.

- Vòng 2 (Thi môn nghiệp vụ chuyên ngành): Cho phép lựa chọn 1 trong 2 hình thức thi là Thực hành hoặc kết hợp thi viết và phỏng vấn. Đặc biệt, Nghị định cho phép người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền quyết định tổ chức thi viết trên máy tính và linh hoạt về số lượng câu hỏi (từ 60 đến 120 câu), tạo điều kiện cho các đơn vị áp dụng công nghệ vào tuyển dụng, phù hợp với đặc thù ngành, lĩnh vực.

Mở rộng các trường hợp được xét tuyển đặc cách

Để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, Nghị định 259 đã mở rộng và cụ thể hóa các trường hợp được xem xét tiếp nhận vào làm viên chức (Điều 15). Các đối tượng này bao gồm:

- Chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, doanh nhân tiêu biểu, xuất sắc.

- Người có tài năng, năng khiếu đặc biệt trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao.

- Người đã từng là cán bộ, công chức, viên chức chuyển công tác ra khu vực ngoài công lập, nay có nguyện vọng quay lại.

- Người đang làm hợp đồng lao động tại chính đơn vị sự nghiệp, có thời gian công tác từ đủ 05 năm trở lên và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn.

Quy định này tạo cơ chế linh hoạt để các đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt là các cơ sở giáo dục, y tế, khoa học công nghệ, có thể nhanh chóng bổ sung đội ngũ chuyên gia giỏi mà không bị ràng buộc bởi các quy trình thi tuyển thông thường.

Nghị định 259/2026/NĐ-CP có những điều chỉnh quan trọng trong công tác tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức

Nghị định 259 đã đưa ra nhiều quy định mới nhằm chuyên nghiệp hóa việc quản lý viên chức, gắn với vị trí việc làm và kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Quy định rõ về thay đổi bậc nghề nghiệp và vị trí việc làm

Lần đầu tiên, Nghị định quy định cụ thể về thay đổi bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm (Điều 25). Đây là việc xếp viên chức vào một bậc nghề nghiệp khác (cao hơn hoặc thấp hơn) trong cùng một vị trí việc làm. Việc xem xét thay đổi dựa trên các nguyên tắc và điều kiện chặt chẽ, gắn với nhu cầu của đơn vị, kết quả đánh giá, xếp loại và năng lực thực tiễn của viên chức. Quy định này tạo ra cơ chế động, cho phép bố trí viên chức phù hợp hơn với năng lực, đồng thời cũng là cơ sở để đưa ra khỏi vị trí không còn đáp ứng yêu cầu những viên chức có hiệu quả công tác thấp.

Siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong bổ nhiệm và miễn nhiệm viên chức quản lý

Công tác bổ nhiệm, bổ nhiệm lại viên chức quản lý được quy định chặt chẽ, đồng bộ với các quy định của Đảng (Điều 29 đến Điều 38). Các tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình 04 bước đối với nguồn tại chỗ được chuẩn hóa, đảm bảo dân chủ, khách quan, công khai.

Đặc biệt, các quy định về cho thôi giữ chức vụ, từ chức, miễn nhiệm (Điều 41 đến Điều 45) được quy định rất cụ thể, làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Các căn cứ để xem xét miễn nhiệm được mở rộng, bao gồm cả các trường hợp bị kỷ luật, tín nhiệm thấp, để đơn vị xảy ra tham nhũng, tiêu cực, hoặc suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống… Điều này thể hiện quyết tâm cao trong việc làm trong sạch bộ máy, kịp thời thay thế những cán bộ yếu kém, không còn đủ uy tín và năng lực.

Tăng cường ứng dụng công nghệ trong đào tạo, bồi dưỡng

Nghị định 259 nhấn mạnh yêu cầu tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, bồi dưỡng viên chức (Điều 47). Các hình thức bồi dưỡng được đa dạng hóa, bao gồm cả tập trung, trực tuyến và kết hợp cả hai. Nội dung bồi dưỡng cũng được cập nhật, tập trung vào các kiến thức về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Yêu cầu đặt ra và tổ chức thực hiện

Nghị định 259/2026/NĐ-CP với nhiều điểm mới, có tính đột phá sẽ tác động sâu rộng đến công tác quản lý và chất lượng đội ngũ viên chức. Để Nghị định thực sự đi vào cuộc sống, các cơ quan, đơn vị cần tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ sau:

Một là, tổ chức phổ biến, quán triệt sâu rộng nội dung của Nghị định đến toàn thể viên chức, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo, quản lý và bộ phận làm công tác tổ chức cán bộ.

Hai là, khẩn trương rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy chế, quy định nội bộ về tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm, đào tạo… cho phù hợp với tinh thần phân cấp và các quy định mới của Nghị định.

Ba là, các cơ quan quản lý cấp trên cần làm tốt công tác hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các đơn vị sự nghiệp công lập trong quá trình thực hiện quyền tự chủ.

Bốn là, mỗi viên chức cần nâng cao ý thức tự giác, chủ động nghiên cứu, học tập để đáp ứng các tiêu chuẩn, yêu cầu mới về năng lực, phẩm chất theo quy định.

Sự ra đời của Nghị định 259/2026/NĐ-CP là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế về quản lý viên chức, phù hợp với chủ trương của Đảng và thực tiễn đất nước. Với việc tăng cường phân cấp mạnh mẽ, gắn quản lý viên chức với vị trí việc làm và hiệu quả công việc, đồng thời siết chặt kỷ luật, kỷ cương, Nghị định được kỳ vọng sẽ tạo ra một cú hích mạnh mẽ, góp phần xây dựng đội ngũ viên chức chuyên nghiệp, có đủ năng lực và phẩm chất, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

TOÀN VĂN NGHỊ ĐỊNH 259/2026/NĐ-CP NGÀY 30/6/2026 QUY ĐỊNH VỀ TUYỂN DỤNG, SỬ DỤNG VÀ QUẢN LÝ VIÊN CHỨC